Wat is "expressieve" schilderkunst nu precies?

Als ik denk aan expressieve schilderkunst, denk ik aan de Fauvisten, de Expressionisten, de Post-impressionisten – schilders zoals Vincent van Gogh, Henri Matisse, Pierre Bonnard en André Derain, om er maar een paar te noemen. Schilders die ervoor kozen het realisme te verwerpen en zich uit te drukken door middel van levendige, niet-naturalistische kleuren en composities.

Dit waren kunstenaars die schilderden in een zeer persoonlijke en subjectieve stijl. Natuurlijk moeten de basisprincipes van het schilderen nog steeds worden geleerd – hoe je kleuren mengt, hoe je een schilderij componeert, hoe je licht en donker gebruikt om de aandacht te trekken – maar naast de basisprincipes kan de schilder zijn eigen benadering ontwikkelen. Daarom kies ik ervoor om in een 'expressieve' stijl te schilderen.

Ik schilder graag met weelderige olieverf en ben vooral dol op de levendige kleuren die Daniel Smith aanbiedt:

Gepolijst titanium
Cadmiumrood, gemiddelde tint
Groen Goud
Hansa Geel Medium
Indisch geel
Citroengeel
Lichtblauwviolet
Permanent Alizarine Karmijn
Phthalo blauwgroene tint
Quinacridone Rose
Titaanwit
Ultramarijnblauw Diep
Viridian
Gele oker

Ik heb graag een warme en een koele variant van elk van de primaire kleuren – blauw, rood en geel. De materialen die ik gebruik om te schilderen zijn onder andere: DANIEL SMITH Schildermedium voor olieverf en alkydverf En DANIEL SMITH Koudgeperste lijnzaadolie.

Ik koos een vierkant houten paneel van 45 cm. Ik vind de vierkante vorm prachtig voor bloemstillevens; het geeft het werk een moderne uitstraling. Mijn penselen zijn altijd van "heldere" haren of synthetisch haar, stijf genoeg om krachtige penseelstreken te weerstaan. Ik merk dat penselen van natuurlijk haar te slap worden als ze nat zijn, waardoor ik er niet de expressieve penseelstreken mee kan maken die ik prefereer. Ik zie penseelstreken als de persoonlijkheid van de schilder en probeer ze niet te vervagen naarmate ik meer verf aanbreng.

Mijn inspiratie is een eenvoudig bloemstuk dat ik meestal maak met bloemen uit de supermarkt (behalve in de zomer, dan vind ik bloemen op de lokale boerenmarkt). Ik ben jaloos op die delen van het land waar het hele jaar door verse bloemen verkrijgbaar zijn! Ik maak me niet druk om het arrangement; ik kies gewoon de bloemen die me die dag aanspreken en zet ze in een van de vazen die ik in mijn atelier heb staan. Onthoud dat de opstelling van het stilleven slechts ter inspiratie dient – om een idee op te wekken, niet om realistisch na te maken. Ik bewaar een bonte verzameling vazen, tafelkleden, restjes stof en stoffen van de rommelmarkt in mijn atelier, die ik als inspiratie gebruik.

Met mijn grootste kwast bracht ik eerst een dunne, transparante onderlaag aan op het paneel. Deze onderlaag was verdund met geurloze terpentine en liet ik drogen. In dit geval was de onderlaag ftaloblauw, zeer dun aangebracht. De onderlaag dient twee doelen: het verbergt direct het angstaanjagende witte, lege canvas en zorgt voor een subtiele kleurschakering onder de verflagen.

Ik schetste in grote lijnen een plattegrond van de compositie, waarop de plaatsing van de tafel, de vaas en de contouren van de bloemen waren aangegeven. Soms gebruik ik de onderverf om de plattegrond te maken, waardoor de objecten op het schilderoppervlak worden geplaatst en de compositie tot leven komt. Daarna nam ik een stap achteruit om te kijken of ik tevreden was met de compositie. Als er iets veranderd moest worden, kon ik de tekening altijd met terpentine verwijderen en opnieuw beginnen.

Mijn methode om in dit stadium verf aan te brengen, is het creëren van lagen of sluiers van kleur. Ik begin met olieverf verdund met lijnolie en ga vervolgens over op steeds dikkere verf met behulp van het DANIEL SMITH Painting Medium. Ik schets de vormen van objecten losjes met donkere tinten, van donker naar licht. Mijn motto is: van dun naar dik, van donker naar licht.

Ik bleef kleurvariaties toevoegen aan elk deel van het schilderij, waardoor het geheel in lagen vorm kreeg. Toen mijn tempo afnam, nam ik even afstand om te kijken wat wel en niet werkte. Op dat moment paste ik de kleuren en waarden aan. Ik probeer los en expressief te blijven, zonder te veel details in de bloemen aan te brengen – overdrijf dit niet, anders schakelt je brein over naar de realistische modus. Ik stop altijd voor die dag voordat ik denk dat het af is en laat het schilderij rusten tot de volgende dag. De volgende ochtend voegde ik details toe, zoals de meeldraden van de bloemen, die een vleugje contrast in waarden toevoegen, en de details van het tafelkleedpatroon. Na een paar kleine aanpassingen aan de waarden in verschillende delen, was ik tevreden genoeg met het schilderij om het te gebruiken voor de reclame voor mijn aankomende solotentoonstelling!